BOEK III · HOOFDSTUK 9

Samenstelling van Belgische Blauwe Hardsteen

Welke mineralen, fossielen en fijne bestanddelen vormen deze natuursteen?

Belgische Blauwe Hardsteen lijkt op het eerste gezicht een homogeen gesteente. Onder de microscoop verschijnt echter een veel complexere wereld van calciet, fossiele resten, fijne kalksteenmatrix en kleine minerale bestanddelen. Samen bepalen ze het karakter, de structuur en de typische blauwgrijze kleur van de steen.

De steen van binnenuit

Waaruit bestaat Belgische Blauwe Hardsteen?

Belgische Blauwe Hardsteen is een compacte, fossielrijke kalksteen. Het belangrijkste mineraal is calciet. Daarnaast bevat de steen talrijke fossiele fragmenten en een zeer fijne kalksteenmatrix waarin deze bestanddelen zijn ingebed.

Die samenstelling is het resultaat van de oorspronkelijke afzettingsomgeving, het aanwezige zeeleven en de geologische processen die het sediment uiteindelijk in natuursteen veranderden.

9.1

De samenstelling van Belgische Blauwe Hardsteen

Belgische Blauwe Hardsteen bestaat hoofdzakelijk uit calciet, aangevuld met fossiele bestanddelen, een fijne kalksteenmatrix en kleine hoeveelheden andere mineralen. Deze combinatie geeft de steen zijn herkenbare structuur en karakter.

Samenstelling van Belgische Blauwe Hardsteen met calciet, fossielen, kalksteenmatrix en mineralen
Afbeelding 9.1 — De samenstelling van Belgische Blauwe Hardsteen.
9.2

Calciet als belangrijkste mineraal

Calciet vormt het minerale fundament van Belgische Blauwe Hardsteen. Het calciumcarbonaat is aanwezig in de oorspronkelijke kalkrijke bestanddelen en in het cement dat tijdens de vorming van het gesteente ontstond.

Calciet als belangrijkste mineraal van Belgische Blauwe Hardsteen
Afbeelding 9.2 — Calciet als belangrijkste mineraal.
9.3

Fossiele bestanddelen en bioklasten

Een opvallend deel van de steen bestaat uit resten van organismen die ooit in de tropische zee leefden. Vooral fragmenten van crinoïden, maar ook andere fossiele bestanddelen, zijn in het gesteente bewaard gebleven.

Fossiele bestanddelen en bioklasten in Belgische Blauwe Hardsteen
Afbeelding 9.3 — Fossiele bestanddelen en bioklasten.
9.4

De fijne kalksteenmatrix

Tussen de grotere fossiele fragmenten bevindt zich een veel fijnere kalkrijke massa: de kalksteenmatrix. Ze vult de ruimtes tussen de grotere bestanddelen en vormt een belangrijk onderdeel van de compacte structuur van de steen.

Fijne kalksteenmatrix in Belgische Blauwe Hardsteen
Afbeelding 9.4 — De fijne kalksteenmatrix.
9.5

Andere mineralen en kleine bestanddelen

Naast calciet bevat Belgische Blauwe Hardsteen ook kleine hoeveelheden andere minerale bestanddelen. Hoewel hun aandeel beperkt is, kunnen ze mee bijdragen aan kleurverschillen en lokale variaties in het gesteente.

Andere mineralen en kleine bestanddelen in Belgische Blauwe Hardsteen
Afbeelding 9.5 — Andere mineralen en kleine bestanddelen.
9.6

Waarom is de steen blauwgrijs?

De karakteristieke blauwgrijze kleur ontstaat door de combinatie van de fijne kalksteenmatrix, organisch materiaal en zeer kleine minerale bestanddelen. De uiteindelijke kleurbeleving wordt bovendien beïnvloed door de gekozen oppervlakteafwerking.

Verklaring van de blauwgrijze kleur van Belgische Blauwe Hardsteen
Afbeelding 9.6 — Waarom is Belgische Blauwe Hardsteen blauwgrijs?
9.7

Samenstelling onder de microscoop

Onder de microscoop wordt duidelijk hoe fossiele fragmenten, calciet en de fijne matrix samen één compact gesteente vormen. Op deze schaal worden structuren zichtbaar die met het blote oog nauwelijks of helemaal niet waarneembaar zijn.

Microscopische samenstelling van Belgische Blauwe Hardsteen
Afbeelding 9.7 — Samenstelling onder de microscoop.
9.8

Samenvatting: de samenstelling van de steen

Belgische Blauwe Hardsteen is het resultaat van een bijzondere combinatie van calciet, fossiele bestanddelen, fijne matrix en kleine minerale componenten. Samen vormen ze het materiaal dat we vandaag herkennen als een compacte, fossielrijke natuursteen.

Samenvatting van de samenstelling van Belgische Blauwe Hardsteen
Afbeelding 9.8 — Samenvatting van de samenstelling van Belgische Blauwe Hardsteen.

Van samenstelling naar structuur

We weten nu waaruit Belgische Blauwe Hardsteen bestaat. Maar minstens even belangrijk is hoe deze bestanddelen in het gesteente georganiseerd zijn. In hoofdstuk 10 onderzoeken we daarom de textuur, korrelverdeling en poriënstructuur van de steen.