Auteur: T. Rondou
Gevelplinten in natuursteen die loskomen is een regelmatig voorkomend probleem. Het loskomen van gevelplinten in natuursteen komt vaak voor bij een verkeerde verlijming of een ongunstige aansluiting met de verharding. In deze fiche bespreken we de oorzaken en geven we aanbevelingen voor herstelling en preventie.
Context en probleemstelling
Men werkte de gevels van het gebouw af met natuurstenen plinten die met morteldotten tegen het metselwerk verlijmd zijn. Nadien bracht men een waterdoorlatende bestrating aan met voegen gevuld met gebroken natuursteengranulaat (split). Het niveau van de bestrating ligt hoger dan de onderzijde van de plinten.
Enkele maanden later komen verschillende plinten los.
Vaststellingen
Losgekomen plinten kantelen naar buiten vanaf de onderzijde. De aansluiting tussen plint en bestrating bestaat uit een smalle voeg die met split gevuld is. Hierdoor kan de voeg in de praktijk nauwelijks vervormingen opnemen.
Oorzaken van het loskomen van gevelplinten in natuursteen
Het loskomen treedt op wanneer de spanningen groter worden dan de hechtsterkte van de lijm. In de lijmverbinding ontstaan schuifspanningen door het eigengewicht van de plinten en door hygrothermische vervormingen. Daarnaast werken er ook krachten loodrecht op het verlijmingsvlak door de druk van de bestrating tegen de plint.
Bij temperatuurstijging zet de bestrating uit. Omdat de voeg gevuld is met split, kan deze beweging nauwelijks opgevangen worden. Hierdoor begint de bestrating tegen de plinten te drukken.
Bij verlijming met morteldotten ontstaan holle ruimtes achter de plint. Aan de onderzijde ontbreekt vaak lijm. Wanneer de bestrating tegen de plint duwt, ontstaat een hefboomeffect waardoor de plint loskomt en naar buiten kantelt. Hoe beperkter het lijmcontact, hoe groter het risico op onthechting.
Belangrijke nuance
Dit schadegeval is geen gevolg van één duidelijke uitvoeringsfout. Het probleem ontstaat door een combinatie van factoren. Zowel de verlijming met morteldotten als de stijve aansluiting met de bestrating zijn op zich gangbare uitvoeringsmethoden, maar versterken elkaar in dit geval op een ongunstige manier.
Preventie
De meest doeltreffende oplossing bestaat erin om de onderzijde van de plint boven het niveau van de verharding te plaatsen. Men kan de plint mechanisch bevestigen, wat de voorkeur heeft, of verlijmen. Bij verlijming geniet een volvlakkige verlijming de voorkeur. Hierdoor vermindert het risico op loskomen en beperkt men ook de kans op vlekvorming.
Wanneer een zichtbare aansluiting gewenst is en de plint gelijk ligt met de verharding, voorziet men best een voeg van 1,5 tot 2 cm. Deze vult men in de diepte op met een samendrukbaar materiaal en werkt men bovenaan af met een elastische, niet-vlekvormende kit.
In situaties waar geen controle bestaat over de bestrating, bijvoorbeeld aan het openbaar domein, houdt men best rekening met mogelijke druk op de plint. In dat geval kan men een boordsteen tussen plint en verharding plaatsen, gescheiden door een elastische voeg. Bij verlijmde plinten blijft een volvlakkige verlijming doorgaans de veiligste keuze.
Daarnaast is het belangrijk om water achter de plint te vermijden. Zo voorkomt men schade door bevriezing. Bij een spouwmuur moet de spouwdrainage zich boven de plint bevinden.
Herstelling
Men kan losgekomen plinten opnieuw bevestigen, bij voorkeur met een volvlakkige verlijming of via mechanische bevestiging. Daarbij moet men rekening houden met de juiste aansluitdetails om herhaling te vermijden.
Conclusie
Het loskomen van gevelplinten in natuursteen ontstaat meestal door een combinatie van omstandigheden. Door aandacht te besteden aan de verlijming en de aansluiting met de verharding kan men dit probleem in de meeste gevallen voorkomen.
